Ανησυχητική επιδείνωση καταγράφεται στο μέτωπο των ληξιπρόθεσμων οφειλών προς την Εφορία, καθώς μέσα σε έναν μόλις χρόνο δημιουργήθηκαν νέα χρέη ύψους 3,7 δισ. ευρώ. Η «ακτινογραφία» των οφειλών αποτυπώνει το εύρος του προβλήματος, αλλά και τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν χιλιάδες φορολογούμενοι στην προσπάθειά τους να ενταχθούν σε ρυθμίσεις και να τακτοποιήσουν τις εκκρεμότητές τους.
Η αύξηση των ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία τα νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις πιέζονται από το αυξημένο κόστος διαβίωσης, τις φορολογικές υποχρεώσεις που «τρέχουν» σωρευτικά και τις περιορισμένες δυνατότητες ρευστότητας. Το αποτέλεσμα είναι ένα σημαντικό μέρος των οφειλών να παραμένει εκτός ρύθμισης, διογκώνοντας τη δεξαμενή των χρεών προς το Δημόσιο.
Ποιοι χρωστούν και πόσα
Η κατανομή των οφειλών δείχνει ότι το πρόβλημα δεν περιορίζεται σε μία μόνο κατηγορία φορολογουμένων. Μικροοφειλέτες με σχετικά χαμηλά ποσά, αλλά και μεγαλύτεροι οφειλέτες με σημαντικές υποχρεώσεις, συνθέτουν το μωσαϊκό των χρεών. Η δημιουργία νέων ληξιπρόθεσμων ύψους 3,7 δισ. ευρώ μέσα σε ένα έτος αναδεικνύει ότι, παρά τα υφιστάμενα εργαλεία ρύθμισης, η δυναμική των χρεών παραμένει ισχυρή.
Για πολλούς φορολογούμενους, οι βασικές αιτίες είναι η αδυναμία κάλυψης τρεχουσών φορολογικών επιβαρύνσεων – όπως φόρος εισοδήματος, ΕΝΦΙΑ και ΦΠΑ – σε συνδυασμό με παλαιότερες οφειλές που εξακολουθούν να επιβαρύνουν τον οικογενειακό ή επιχειρηματικό προϋπολογισμό. Όταν οι τρέχουσες υποχρεώσεις δεν εξοφλούνται εγκαίρως, μετατρέπονται σε ληξιπρόθεσμες, επιβαρύνονται με προσαυξήσεις και δυσχεραίνουν ακόμη περισσότερο τη μελλοντική εξόφληση.
Γιατί δεν προχωρούν οι ρυθμίσεις
Παρά την ύπαρξη ρυθμίσεων που δίνουν τη δυνατότητα αποπληρωμής σε δόσεις, η ένταξη και – κυρίως – η διατήρηση των ρυθμίσεων αποδεικνύεται δύσκολη υπόθεση. Σε αρκετές περιπτώσεις, οι φορολογούμενοι αδυνατούν να τηρήσουν τις δόσεις, με αποτέλεσμα να χάνουν τη ρύθμιση και να επανέρχονται σε καθεστώς ληξιπρόθεσμης οφειλής.
Η έλλειψη σταθερού εισοδήματος, οι απρόβλεπτες δαπάνες και η συσσώρευση πολλαπλών υποχρεώσεων λειτουργούν ανασταλτικά. Επιπλέον, η ανάγκη ταυτόχρονης εξυπηρέτησης παλαιών και νέων χρεών δημιουργεί έναν φαύλο κύκλο, όπου η μία εκκρεμότητα τροφοδοτεί την άλλη. Έτσι, ακόμη και όσοι επιδιώκουν να ρυθμίσουν τις οφειλές τους βρίσκονται αντιμέτωποι με αντικειμενικές δυσκολίες.
Οι συνέπειες για φορολογούμενους και Δημόσιο
Η διόγκωση των ληξιπρόθεσμων οφειλών έχει πολλαπλές συνέπειες. Για τους οφειλέτες, συνεπάγεται κίνδυνο αναγκαστικών μέτρων είσπραξης, όπως κατασχέσεις τραπεζικών λογαριασμών ή δεσμεύσεις περιουσιακών στοιχείων. Για το Δημόσιο, η αύξηση των απλήρωτων φόρων περιορίζει τον δημοσιονομικό χώρο και δυσχεραίνει τον προγραμματισμό των εσόδων.
Το γεγονός ότι μέσα σε έναν χρόνο προστέθηκαν 3,7 δισ. ευρώ νέων ληξιπρόθεσμων χρεών καταδεικνύει πως το πρόβλημα παραμένει διαρθρωτικό. Η αποτελεσματική αντιμετώπισή του προϋποθέτει αφενός ρεαλιστικές ρυθμίσεις που να ανταποκρίνονται στις πραγματικές δυνατότητες των φορολογουμένων και αφετέρου σταθερό οικονομικό περιβάλλον που να επιτρέπει την ομαλή εξυπηρέτηση των υποχρεώσεων.
Σε κάθε περίπτωση, η πορεία των ληξιπρόθεσμων οφειλών θα αποτελέσει κρίσιμο δείκτη για την αντοχή της οικονομίας και τη φορολογική συμμόρφωση το επόμενο διάστημα.
