Σε τεντωμένο σχοινί κινείται το ιαπωνικό νόμισμα, με το γιεν να παραμένει υπό πίεση και το Τόκιο να επιστρατεύει δισεκατομμύρια για τη στήριξή του. Η αποδυνάμωση του γιεν δεν είναι ένα στιγμιαίο φαινόμενο, αλλά αποτέλεσμα συνδυασμού νομισματικών επιλογών και διεθνών συσχετισμών που δοκιμάζουν τις αντοχές της τρίτης μεγαλύτερης οικονομίας του κόσμου.
Το ερώτημα που τίθεται πλέον είναι κατά πόσο τα δισ. που διαθέτει η ιαπωνική κυβέρνηση μπορούν να ανακόψουν μια τάση που τροφοδοτείται από βαθύτερες διαρθρωτικές και συγκυριακές αιτίες.
Γιατί αποδυναμώνεται το γιεν
Κεντρικός παράγοντας πίσω από την εξασθένηση του γιεν είναι η απόκλιση της νομισματικής πολιτικής της Ιαπωνίας από εκείνη άλλων μεγάλων οικονομιών. Η Τράπεζα της Ιαπωνίας διατήρησε για μεγάλο διάστημα εξαιρετικά χαλαρή πολιτική, με χαμηλά ή αρνητικά επιτόκια, σε αντίθεση με τις αυξήσεις επιτοκίων που υιοθέτησαν άλλες κεντρικές τράπεζες τα προηγούμενα χρόνια για την αντιμετώπιση του πληθωρισμού.
Η διαφορά στα επιτόκια καθιστά τις τοποθετήσεις σε άλλα νομίσματα πιο ελκυστικές για τους επενδυτές, οδηγώντας σε εκροές κεφαλαίων από το γιεν και ενισχύοντας την πτωτική του πορεία. Παράλληλα, η αυξημένη ενεργειακή εξάρτηση της Ιαπωνίας επιβαρύνει το εμπορικό της ισοζύγιο, εντείνοντας τις πιέσεις στο νόμισμα.
Η αποδυνάμωση έχει διττό χαρακτήρα: από τη μία πλευρά ενισχύει την ανταγωνιστικότητα των ιαπωνικών εξαγωγών, από την άλλη αυξάνει το κόστος εισαγωγών, ιδίως ενέργειας και πρώτων υλών, μεταφέροντας πιέσεις στις τιμές καταναλωτή.
Τα δισ. του Τόκιο και τα διαθέσιμα εργαλεία
Μπροστά σε αυτή την κατάσταση, το Τόκιο έχει προχωρήσει σε παρεμβάσεις στην αγορά συναλλάγματος, διαθέτοντας δισεκατομμύρια για την αγορά γιεν με στόχο τη στήριξή του. Οι παρεμβάσεις αυτές αποσκοπούν στη σταθεροποίηση της ισοτιμίας και στην αποτροπή απότομων διακυμάνσεων που θα μπορούσαν να πλήξουν την οικονομική δραστηριότητα.
Ωστόσο, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι οι μονομερείς παρεμβάσεις έχουν συνήθως περιορισμένη διάρκεια αποτελέσματος, εάν δεν συνοδεύονται από ευρύτερη προσαρμογή της νομισματικής πολιτικής. Η αποτελεσματικότητα των μέτρων εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη συνολική στρατηγική της Τράπεζας της Ιαπωνίας και από τις διεθνείς συνθήκες ρευστότητας.
Πέραν των άμεσων παρεμβάσεων, εργαλεία για την ενίσχυση του γιεν περιλαμβάνουν πιθανές αλλαγές στα επιτόκια, επικοινωνιακές παρεμβάσεις (forward guidance) που διαμορφώνουν τις προσδοκίες των αγορών, καθώς και συντονισμό με άλλες κεντρικές τράπεζες σε περίπτωση ακραίων διακυμάνσεων.
Οι συνέπειες και το στοίχημα της σταθερότητας
Η πορεία του γιεν έχει ευρύτερες συνέπειες για την παγκόσμια οικονομία, καθώς η Ιαπωνία αποτελεί βασικό κρίκο στις αλυσίδες εφοδιασμού και σημαντικό επενδυτή διεθνώς. Η παρατεταμένη αδυναμία του νομίσματος μπορεί να ενισχύσει τις πληθωριστικές πιέσεις στο εσωτερικό, επηρεάζοντας το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών.
Το στοίχημα για το Τόκιο είναι διπλό: αφενός να αποτρέψει ανεξέλεγκτες κινήσεις στην ισοτιμία, αφετέρου να διατηρήσει τις εύθραυστες ισορροπίες της οικονομικής ανάκαμψης. Το κατά πόσο τα δισ. για τη στήριξη του γιεν θα αποδειχθούν επαρκή, θα κριθεί από τη συνέπεια της πολιτικής και την εξέλιξη των διεθνών αγορών τους επόμενους μήνες.
