Σε μια προκλητική ανάρτηση προχώρησε ο Τούρκος υπουργός Πολιτισμού, Μεχμέτ Νουρί Ερσόι, με αφορμή τη συμπλήρωση 6 ετών από την επαναλειτουργία της Αγιάς Σοφιάς ως τζαμί, χαρακτηρίζοντας το μνημείο «σύμβολο της Άλωσης». Η τοποθέτησή του επαναφέρει στο προσκήνιο ένα ζήτημα που εξακολουθεί να προκαλεί έντονες αντιδράσεις σε διεθνές επίπεδο και να επιβαρύνει το κλίμα στις ελληνοτουρκικές σχέσεις.

Η Αγιά Σοφιά, ένα από τα σημαντικότερα μνημεία παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς, επαναλειτούργησε ως μουσουλμανικό τέμενος τον Ιούλιο του 2020, μετά την απόφαση του τουρκικού Συμβουλίου της Επικρατείας που ακύρωσε το διάταγμα του 1934 με το οποίο είχε μετατραπεί σε μουσείο. Λίγες ημέρες αργότερα, στις 24 Ιουλίου 2020, πραγματοποιήθηκε η πρώτη μουσουλμανική προσευχή παρουσία του προέδρου της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, σε μια κίνηση με έντονο συμβολισμό.

Ο συμβολισμός και οι αντιδράσεις

Η πρόσφατη ανάρτηση του Μεχμέτ Νουρί Ερσόι, με την οποία συνδέει ευθέως την Αγιά Σοφιά με την Άλωση της Κωνσταντινούπολης, ερμηνεύεται ως μήνυμα με εσωτερικό και εξωτερικό αποδέκτη. Στο εσωτερικό της Τουρκίας, τέτοιου είδους δηλώσεις απευθύνονται σε ένα ακροατήριο που αντιμετωπίζει την επαναλειτουργία του μνημείου ως ιστορική «αποκατάσταση». Σε διεθνές επίπεδο, ωστόσο, αναζωπυρώνουν τη συζήτηση για τον σεβασμό του οικουμενικού χαρακτήρα του μνημείου.

Η Αγιά Σοφιά οικοδομήθηκε τον 6ο αιώνα και για σχεδόν μία χιλιετία αποτέλεσε τον κεντρικό ναό της Ορθοδοξίας. Μετά την Άλωση της Κωνσταντινούπολης το 1453 μετατράπηκε σε τζαμί, ενώ το 1934, με απόφαση του Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ, απέκτησε καθεστώς μουσείου, σε μια κίνηση που είχε θεωρηθεί τότε γέφυρα συμφιλίωσης και εξωστρέφειας της σύγχρονης Τουρκίας.

Διεθνής διάσταση

Η αλλαγή καθεστώτος το 2020 είχε προκαλέσει αντιδράσεις από την Ελλάδα, την Ευρωπαϊκή Ένωση, τις Ηνωμένες Πολιτείες και την UNESCO, η οποία έχει εντάξει την Αγιά Σοφιά στον Κατάλογο Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς. Το βασικό επιχείρημα όσων αντέδρασαν ήταν ότι πρόκειται για μνημείο με παγκόσμιο, διαθρησκειακό και διαπολιτισμικό χαρακτήρα, που δεν θα έπρεπε να μετατρέπεται σε πεδίο πολιτικής αντιπαράθεσης.

Έξι χρόνια μετά, το θέμα εξακολουθεί να αποτελεί σημείο τριβής. Η ρητορική περί «συμβόλου της Άλωσης» επαναφέρει ιστορικούς συμβολισμούς που αγγίζουν ευαίσθητες χορδές, ιδιαίτερα στην Ελλάδα, όπου η Αγιά Σοφιά κατέχει ξεχωριστή θέση στη συλλογική μνήμη.

Η νέα αυτή παρέμβαση του Τούρκου υπουργού Πολιτισμού αναμένεται να τροφοδοτήσει νέο κύκλο αντιδράσεων και δημόσιου διαλόγου, σε μια περίοδο κατά την οποία οι ελληνοτουρκικές σχέσεις δοκιμάζονται από διαδοχικές εντάσεις αλλά και από προσπάθειες διαλόγου. Η Αγιά Σοφιά, πέρα από αρχιτεκτονικό αριστούργημα, παραμένει ένα μνημείο με ισχυρό πολιτικό και ιστορικό φορτίο, που συνεχίζει να επηρεάζει τις ισορροπίες στην ευρύτερη περιοχή.

Comments

comments

Διαβάστε επίσης

Αντιπολίτευση: Προβληματισμός για την επίσκεψη Ρούμπιο στην Αθήνα7 Οκτωβρίου 2026Νίκαια: Σύλληψη 17χρονου για επίθεση σε έγκυο και ληστεία7 Οκτωβρίου 2026Υπεγράφη, παρουσία Ρούμπιο και Δένδια, η συμφωνία συνεργασίας μεταξύ Ενόπλων Δυνάμεων και Εθνοφρουράς της Φλόριντα7 Οκτωβρίου 2026Δρακόντεια μέτρα ασφαλείας στο κέντρο της Αθήνας λόγω της επίσκεψης Ρούμπιο – Σε ισχύ κυκλοφοριακές ρυθμίσεις7 Οκτωβρίου 2026