Σφοδρή κριτική στην κυβερνητική πολιτική για τις υποδομές και τις μεταφορές ασκεί η ΕΛΑΣ, μιλώντας για «ασαφές μοτίβο» και για «παράθεση έργων χωρίς σχέδιο». Στο επίκεντρο της παρέμβασής της βρίσκεται η απαίτηση για ένα συνεκτικό, δημόσιο πλαίσιο σχεδιασμού που θα επιτρέπει στον πολίτη να γνωρίζει τι ακριβώς προγραμματίζεται, με ποια προτεραιότητα, με ποιο κόστος και με ποια ευθύνη για το αποτέλεσμα.
Τι ζητά η ΕΛΑΣ από την κυβέρνηση
Σύμφωνα με την ανακοίνωση, «η κυβέρνηση “όφειλε να παρουσιάσει το δημόσιο εθνικό σχεδιασμό υποδομών και μεταφορών με ιεράρχηση έργων, βαθμό ωριμότητας, κόστος κύκλου ζωής, πρόγραμμα συντηρήσεων, συγκριτική αξιολόγηση δημόσιας διαχείρισης έναντι ΣΔΙΤ και παραχώρησης, και μετρήσιμη λογοδοσία μετά την παράδοση κάθε έργου”». Η διατύπωση αποτυπώνει έναν κατάλογο συγκεκριμένων κριτηρίων που, όπως υποστηρίζει η ΕΛΑΣ, λείπουν από τον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζονται οι κυβερνητικές εξαγγελίες στον τομέα.
Η κεντρική ιδέα είναι ότι ο σχεδιασμός δεν μπορεί να εξαντλείται σε μια συγκέντρωση έργων, αλλά πρέπει να συνοδεύεται από σαφή ιεράρχηση και τεκμηρίωση: ποια έργα προηγούνται, ποια είναι ώριμα για υλοποίηση, ποια απαιτούν πρόσθετες μελέτες, και ποια εντάσσονται σε ένα ρεαλιστικό χρονοδιάγραμμα. Αντίστοιχα, η αναφορά σε «κόστος κύκλου ζωής» μετατοπίζει τη συζήτηση από το αρχικό κατασκευαστικό κόστος στο συνολικό αποτύπωμα ενός έργου, από τη λειτουργία έως και τη μακροχρόνια συντήρηση.
Γιατί η συντήρηση μπαίνει στο επίκεντρο
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στο «πρόγραμμα συντηρήσεων», στοιχείο που συχνά παραμένει στο περιθώριο της δημόσιας συζήτησης, παρότι καθορίζει την ασφάλεια, την αντοχή και την αποτελεσματικότητα των υποδομών στο χρόνο. Η ΕΛΑΣ, με τη διατύπωσή της, υπογραμμίζει ότι η αξιολόγηση μιας πολιτικής δεν κρίνεται μόνο στην παράδοση ενός έργου, αλλά και στη διαρκή φροντίδα που απαιτείται ώστε αυτό να παραμένει λειτουργικό και ασφαλές.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η απαίτηση για «μετρήσιμη λογοδοσία μετά την παράδοση κάθε έργου». Πρόκειται για μια προσέγγιση που μεταφράζεται σε δείκτες απόδοσης και σε ελέγξιμα αποτελέσματα: κατά πόσο το έργο επιτυγχάνει τους στόχους του, τι επιπτώσεις έχει στην καθημερινότητα, και ποιος αναλαμβάνει την ευθύνη όταν οι δεσμεύσεις δεν υλοποιούνται όπως είχαν παρουσιαστεί.
Δημόσια διαχείριση, ΣΔΙΤ και παραχώρηση: το ζητούμενο της σύγκρισης
Ένα ακόμη σημείο αιχμής είναι η «συγκριτική αξιολόγηση δημόσιας διαχείρισης έναντι ΣΔΙΤ και παραχώρησης». Η ΕΛΑΣ ζητά, ουσιαστικά, να αποσαφηνιστεί με αντικειμενικά κριτήρια ποιο μοντέλο υλοποίησης επιλέγεται κάθε φορά και γιατί, ώστε η επιλογή να μην μοιάζει αποσπασματική ή να βασίζεται σε γενικές διακηρύξεις. Η σύγκριση αυτή, όπως προκύπτει από την ανακοίνωση, δεν περιορίζεται στη χρηματοδότηση, αλλά επεκτείνεται στη διαχείριση ρίσκου, στο κόστος στο χρόνο και στην ποιότητα της υπηρεσίας που τελικά λαμβάνει ο πολίτης.
Με τη δημόσια τοποθέτησή της, η ΕΛΑΣ επαναφέρει στο προσκήνιο το διαρκές ερώτημα της διαφάνειας και της λογοδοσίας στις μεγάλες αποφάσεις υποδομών και μεταφορών. Η συζήτηση που ανοίγει δεν αφορά μόνο την τεχνική διάσταση των έργων, αλλά και την πολιτική υποχρέωση για σαφές σχέδιο, τεκμηριωμένες επιλογές και ελέγξιμα αποτελέσματα.



















