Για δεκαετίες, σε κάθε μεγάλη διεθνή κρίση, οι Ηνωμένες Πολιτείες λειτουργούσαν –με τις αντιφάσεις και τα όριά τους– ως δύναμη που επιδίωκε να «κλειδώσει» ισορροπίες, να επιβάλει κανόνες και να αποκαταστήσει μια μορφή τάξης. Σήμερα, όμως, το αφήγημα αυτό αντιστρέφεται: «Σε οποιαδήποτε άλλη περίοδο των τελευταίων 80 ετών, οι ΗΠΑ θα συνέβαλαν στην αποκατάσταση της σταθερότητας στον πλανήτη». Ωστόσο, «εξαιτίας του Ντόναλντ Τραμπ, η υπερδύναμη της Δύσης αποτελεί πλέον παράγοντα παγκόσμιας αστάθειας», όπως υποστηρίζει το αμερικανικό δίκτυο σε ανάλυσή του.

Η αντιστροφή του παραδοσιακού ρόλου της υπερδύναμης

Η διαπίστωση ότι η Ουάσιγκτον μετατοπίζεται από ρόλο «σταθεροποιητή» σε ρόλο «επιταχυντή» αβεβαιότητας αποτυπώνει μια ευρύτερη ανησυχία στη Δύση: όταν το κέντρο βάρους του διεθνούς συστήματος εκπέμπει σήματα αστάθειας, οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται στην αμερικανική πολιτική σκηνή αλλά διαχέονται σε συμμαχίες, αγορές και περιφερειακές ισορροπίες.

Σύμφωνα με το σκεπτικό της ανάλυσης, το πρόβλημα δεν αφορά απλώς μια διαφορετική διπλωματική «σχολή», αλλά τον τρόπο με τον οποίο οι επιλογές και οι προτεραιότητες της αμερικανικής ηγεσίας επηρεάζουν την προβλεψιμότητα της διεθνούς τάξης. Σε ένα περιβάλλον όπου οι κρίσεις αλληλεπικαλύπτονται και οι ανταγωνισμοί οξύνονται, η προβλεψιμότητα –ακόμη και όταν δεν συνεπάγεται συναίνεση– θεωρείται κρίσιμο στοιχείο αποτροπής νέων αναταράξεων.

«Ο κόσμος του Τραμπ» και η επιτάχυνση της αβεβαιότητας

Η ανάλυση του αμερικανικού δικτύου περιγράφει έναν «κόσμο του Τραμπ» στον οποίο ο Αμερικανός πρόεδρος «επιταχύνει το παγκόσμιο χάος». Η φράση συμπυκνώνει την εκτίμηση ότι η ισχύς των ΗΠΑ, αντί να αξιοποιείται για να μειώνει τις τριβές, καταλήγει να τις αυξάνει, ενισχύοντας ένα κλίμα ανασφάλειας για συμμάχους και αντιπάλους.

Σε πρακτικό επίπεδο, μια τέτοια μετατόπιση γίνεται αισθητή με δύο τρόπους: πρώτον, στο επίπεδο των διεθνών συσχετισμών, όπου κάθε ασάφεια ή αλλαγή κατεύθυνσης από την Ουάσιγκτον μπορεί να αναδιατάξει υπολογισμούς τρίτων κρατών. Δεύτερον, στο επίπεδο της παγκόσμιας οικονομίας και των αγορών, όπου οι γεωπολιτικές εντάσεις μεταφράζονται συχνά σε αυξημένη νευρικότητα, ανατιμήσεις και μεγαλύτερο κόστος ρίσκου.

Τι σημαίνει για συμμάχους, αντιπάλους και διεθνείς θεσμούς

Η κριτική ότι «η υπερδύναμη της Δύσης αποτελεί πλέον παράγοντα παγκόσμιας αστάθειας» αγγίζει καίρια το ζήτημα της αξιοπιστίας: όταν οι παραδοσιακοί μηχανισμοί συντονισμού δυσκολεύονται ή όταν οι πολιτικές επιλογές αιφνιδιάζουν, αυξάνεται η πίεση προς άλλους δρώντες να αναζητήσουν εναλλακτικές εγγυήσεις ασφάλειας ή να κινηθούν πιο επιθετικά για να κατοχυρώσουν συμφέροντα.

Παράλληλα, οι διεθνείς θεσμοί –οι οποίοι ιστορικά στηρίχθηκαν σε μεγάλο βαθμό στη βούληση και στην ισχύ των ΗΠΑ– δοκιμάζονται όταν η αμερικανική στάση εκλαμβάνεται ως πηγή τριγμών αντί ως στήριγμα σταθερότητας. Το αποτέλεσμα είναι ένα πιο ρευστό σκηνικό, όπου οι κρίσεις δυσκολότερα «κλειδώνουν» και οι λύσεις απαιτούν μεγαλύτερη πολιτική επένδυση από πολλαπλά κέντρα ισχύος.

Το συμπέρασμα της ανάλυσης είναι σαφές: σε μια εποχή που το διεθνές σύστημα χρειάζεται σημεία αναφοράς, ο παράγοντας που παραδοσιακά λειτουργούσε ως πυλώνας σταθερότητας παρουσιάζεται ως μεταβλητή που αυξάνει την αβεβαιότητα. Και αυτό, είτε επιβεβαιωθεί είτε διαψευστεί στην πράξη, επηρεάζει ήδη το πώς ο κόσμος διαβάζει τις κινήσεις της Ουάσιγκτον και το πώς προετοιμάζεται για την επόμενη κρίση.

Comments

comments

Διαβάστε επίσης

Οργή ηγετών της ΕΕ για τους χειρισμούς Κόστα: Ενεργειακή ακρίβεια και προϋπολογισμός στο επίκεντρο της σύγκρουσης16 Οκτωβρίου 2026Εκλογές στο Ισραήλ: Ποιος είναι ο Γκάντι Άιζενκοτ, ο υποψήφιος της αντιπολίτευσης;16 Οκτωβρίου 2026Πόρισμα για τη μαζική δολοφονία παιδιών σε σχολείο στο Ιράν μετά τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ16 Οκτωβρίου 2026Η Κριστίν Λαγκάρντ ενδέχεται να αποχωρήσει από την ΕΚΤ ακόμη και τον Νοέμβριο για το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ15 Οκτωβρίου 2026